Mersin’in Mezitli ilçesinde yer alan Mezitli Mahallesi’nde, 2002 yılında belediye tarafından yapılan yol açma çalışmaları sırasında tarihi kalıntılar keşfedildi. Bu bulguların Mersin Müze Müdürlüğü’ne bildirilmesiyle birlikte, bölgedeki arkeolojik kazı çalışmaları resmen başlatıldı. Yapılan kazılarda Roma dönemine ait lahitler gün yüzüne çıkarıldı.
Villa inşaatı için izin onaylanmıştı! İddialara göre, kazı alanına bitişik olan ve 3. Derece Arkeolojik Sit Alanı olarak sınıflandırılan yaklaşık 2,5 dönümlük parsel, 2013 yılında bir iş insanı tarafından satın alındı. İş insanı, 2020 yılında bu arazide dört villa inşa etme izni için belediyeye başvuruda bulundu. Belediyenin talebi üzerine Mersin Müze Müdürlüğü, alanda 13 ayrı sondaj çalışması gerçekleştirdi. 23 gün süren kazılarda, yoğun bir şekilde korozyona uğramış üç bronz sikke ile birlikte 1 ve 9 numaralı sondaj çukurlarında taşınır kültür varlıkları tespit edildi. Ancak diğer sondaj çukurlarında herhangi bir kültürel varlık bulunamadı. Bu bulguların ardından bir rapor hazırlanarak inşaatın devam etmesine yönelik bir sakınca olmadığına dair görüş bildirildi.
Kurtarma kazıları başlatıldı! Mersin Müze Müdürü S.C.B.’nin izinli olduğu dönemde, müdür vekili yol açma çalışmaları sırasında bulunan lahitlerde eksiklikler olduğunu fark etti ve hemen harekete geçti. Kültür ve Turizm Bakanlığı, lahitlerin bulunması için bir uzman gönderdi. 2022 yılında bölgede kurtarma kazı çalışmaları başlatıldı ve bu çalışmalar genişletildi.
Birçok lahit keşfedildi! 2022 ve 2023 yıllarında gerçekleştirilen kazılarda yeni lahitler ile Geç Antik Çağ’a ait bir su kanalı ortaya çıkarıldı. Su kanalının, iş insanı tarafından satın alınan ve daha önce inşaat izni verilen alana uzandığı tespit edilince, uzmanlar kazının bu parselde devam etmesi yönünde görüş bildirdi. Daha önce yapılan 13 sondaj çalışmasında “taşınır veya taşınmaz herhangi bir kültür varlığına rastlanmadı” raporu sunulmuştu. Ancak 2024 yılında yapılan kurtarma kazılarında sekiz Roma mezarı ve çok sayıda envanterlik eser ile Roma su kanalı ve bazı mimari kalıntılar tespit edildi. Bu gelişme sonrasında hazırlanan rapor, Adana Kültür Varlıkları Koruma Bölge Kurulu’na iletildi. Kurul, 12 Aralık 2025’te, 2021 yılında verilen inşaat iznine karşılık olarak sürecin tamamlanana kadar izinsiz inşaat yapılmaması gerektiğine karar verdi.
Koruma altına alındı! Yeni kurtarma kazıları sonrası elde edilen bulguları değerlendiren Adana Kültür Varlıkları Koruma Bölge Kurulu, 25 Şubat 2026’da daha önce inşaat izni verilen alanın 1. Derece Arkeolojik Sit Alanı olarak ilan edilmesine karar verdi. Bu karar ile birlikte, Soli Pompeipolis Antik Kenti içinde yer alan ve Roma Nekropolü olarak değerlendirilen yaklaşık 20 dönümlük arazi, koruma altına alınmış oldu. (DHA)